PM मोदी कराएंगे रूस-यूक्रेन युद्ध का अंत? भारत आएंगे पुतिन और जेलेंस्की, अमेरिका से ट्रेड वॉर के बीच नई कूटनीतिक तस्वीर उभरने के संकेत

नई दिल्ली। भारत की विदेश नीति हमेशा से संतुलन और तटस्थता की मिसाल रही है। रूस और अमेरिका जैसे बड़े देशों के बीच खिंचतान हो या फिर रूस-यूक्रेन युद्ध, भारत ने हमेशा संवाद और शांति का रास्ता अपनाया है। इसी रणनीति के बीच अब भारत के कूटनीतिक रिश्तों में एक नया मोड़ दिखने वाला है। इस साल के अंत में जहां रूस के राष्ट्रपति व्लादिमिर पुतिन भारत दौरे पर आने वाले हैं, वहीं यूक्रेन के राष्ट्रपति वोलोदिमिर जेलेंस्की के भारत आने की भी संभावना जताई गई है।
पीएम मोदी ने दिया जेलेंस्की को न्योता
αñ¡αñ╛αñ░αññ αñ«αÑçαñé αñ»αÑéαñòαÑìαñ░αÑçαñ¿ αñòαÑç αñ░αñ╛αñ£αñªαÑéαññ αñôαñ▓αÑçαñòαÑìαñ╕αñ╛αñéαñªαÑìαñ░ αñ¬αÑïαñ▓αñ┐αñ╢αñÜαÑüαñò αñ¿αÑç αñ╢αñ¿αñ┐αñ╡αñ╛αñ░ αñòαÑï αñ£αñ╛αñ¿αñòαñ╛αñ░αÑÇ αñªαÑÇ αñòαñ┐ αñ¬αÑìαñ░αñºαñ╛αñ¿αñ«αñéαññαÑìαñ░αÑÇ αñ¿αñ░αÑçαñéαñªαÑìαñ░ αñ«αÑïαñªαÑÇ αñ¿αÑç αñ░αñ╛αñ╖αÑìαñƒαÑìαñ░αñ¬αññαñ┐ αñ£αÑçαñ▓αÑçαñéαñ╕αÑìαñòαÑÇ αñòαÑï αñ¡αñ╛αñ░αññ αñåαñ¿αÑç αñòαñ╛ αñåαñ«αñéαññαÑìαñ░αñú αñªαñ┐αñ»αñ╛ αñ╣αÑêαÑñ αñªαÑïαñ¿αÑïαñé αñªαÑçαñ╢αÑïαñé αñòαÑç αñ¼αÑÇαñÜ αñçαñ╕ αñªαÑîαñ░αÑç αñòαÑÇ αññαñ╛αñ░αÑÇαñû αññαñ» αñòαñ░αñ¿αÑç αñ¬αñ░ αñ¼αñ╛αññαñÜαÑÇαññ αñ£αñ╛αñ░αÑÇ αñ╣αÑêαÑñ αñ░αñ╛αñ£αñªαÑéαññ αñòαÑç αñ«αÑüαññαñ╛αñ¼αñ┐αñò, “αñ░αñ╛αñ╖αÑìαñƒαÑìαñ░αñ¬αññαñ┐ αñ£αÑçαñ▓αÑçαñéαñ╕αÑìαñòαÑÇ αñòαñ╛ αñ¡αñ╛αñ░αññ αñåαñ¿αñ╛ αñ╣αñ«αñ╛αñ░αÑç αñªαÑìαñ╡αñ┐αñ¬αñòαÑìαñ╖αÑÇαñ» αñ╕αñéαñ¼αñéαñºαÑïαñé αñòαÑç αñ▓αñ┐αñÅ αñÅαñò αñ¼αñíαñ╝αÑÇ αñëαñ¬αñ▓αñ¼αÑìαñºαñ┐ αñ╣αÑïαñùαÑÇ αñöαñ░ αñ¡αñ╡αñ┐αñ╖αÑìαñ» αñòαÑÇ αñ░αñúαñ¿αÑÇαññαñ┐αñò αñ╕αñ╛αñ¥αÑçαñªαñ╛αñ░αÑÇ αñòαñ╛ αñ░αñ╛αñ╕αÑìαññαñ╛ αñûαÑïαñ▓αÑçαñùαñ╛αÑñ”
कुतुब मीनार पर यूक्रेन के रंग
शनिवार को भारत और यूक्रेन की नजदीकी का प्रतीक भी देखने को मिला। दिल्ली का ऐतिहासिक कुतुब मीनार यूक्रेन के स्वतंत्रता दिवस की पूर्व संध्या पर यूक्रेन के झंडे के नीले-पीले रंगों से जगमगा उठा। इसे दोनों देशों के रिश्तों की नई शुरुआत के रूप में देखा जा रहा है।
पुतिन भी आएंगे भारत
कुछ हफ्ते पहले राष्ट्रीय सुरक्षा सलाहकार (NSA) अजीत डोभाल ने पुष्टि की थी कि रूस के राष्ट्रपति व्लादिमिर पुतिन भी इस साल के अंत में भारत दौरे पर आएंगे। हालांकि रूसी मीडिया ने इसे संशोधित करते हुए कहा कि पुतिन का दौरा साल 2025 के आखिर में होगा। यह यात्रा ऐसे समय में हो रही है जब अमेरिका और भारत के बीच व्यापारिक मुद्दों को लेकर तनाव बढ़ा है। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रंप ने रूस से तेल खरीदने को लेकर नाराजगी जताई है और भारत पर आयात शुल्क 50% तक बढ़ा दिया है।
अमेरिका से भी तनाव
αñ╡αñ┐αñªαÑçαñ╢ αñ«αñéαññαÑìαñ░αÑÇ αñÅαñ╕. αñ£αñ»αñ╢αñéαñòαñ░ αñ¿αÑç αñ╕αñ╛αñ½αñ╝ αñòαñ╣αñ╛ αñ╣αÑê αñòαñ┐ αñ¡αñ╛αñ░αññ αñòαñ┐αñ╕αÑÇ αñ¡αÑÇ αñ╡αÑìαñ»αñ╛αñ¬αñ╛αñ░αñ┐αñò αñ╕αñ«αñ¥αÑîαññαÑç αñ«αÑçαñé αñòαñ┐αñ╕αñ╛αñ¿αÑïαñé αñöαñ░ αñ¢αÑïαñƒαÑç αñëαññαÑìαñ¬αñ╛αñªαñòαÑïαñé αñòαÑç αñ╣αñ┐αññαÑïαñé αñ╕αÑç αñ╕αñ«αñ¥αÑîαññαñ╛ αñ¿αñ╣αÑÇαñé αñòαñ░αÑçαñùαñ╛αÑñ αñëαñ¿αÑìαñ╣αÑïαñéαñ¿αÑç αñ»αñ╣ αñ¡αÑÇ αñòαñ╣αñ╛ αñòαñ┐ αñ¡αñ╛αñ░αññ-αñàαñ«αÑçαñ░αñ┐αñòαñ╛ αñ░αñ┐αñ╢αÑìαññαÑïαñé αñòαÑç αñ╕αñ╛αñ«αñ¿αÑç αññαÑÇαñ¿ αñ¼αñíαñ╝αÑÇ αñÜαÑüαñ¿αÑîαññαñ┐αñ»αñ╛αñü αñ╣αÑêαñé –
- व्यापार और टैरिफ का मसला
- रूस से कच्चे तेल की खरीद
- पाकिस्तान पर वॉशिंगटन का दबाव
αñ£αñ»αñ╢αñéαñòαñ░ αñ¿αÑç αñàαñ«αÑçαñ░αñ┐αñòαÑÇ αñ░αñ╛αñ╖αÑìαñƒαÑìαñ░αñ¬αññαñ┐ αñƒαÑìαñ░αñéαñ¬ αñòαÑÇ αñ╡αñ┐αñªαÑçαñ╢ αñ¿αÑÇαññαñ┐ αñòαÑï ‘αñàαñ▓αñù αñöαñ░ αñåαñòαÑìαñ░αñ╛αñ«αñò αñàαñéαñªαñ╛αñ£αñ╝’ αñ¼αññαñ╛αñ»αñ╛ αñöαñ░ αñòαñ╣αñ╛ αñòαñ┐ αñªαÑüαñ¿αñ┐αñ»αñ╛ αñ¿αÑç αñÉαñ╕αñ╛ αñ░αñ╛αñ╖αÑìαñƒαÑìαñ░αñ¬αññαñ┐ αñ¬αñ╣αñ▓αÑç αñòαñ¡αÑÇ αñ¿αñ╣αÑÇαñé αñªαÑçαñûαñ╛αÑñ
मोदी-जेलेंस्की की पिछली मुलाकातें
αñ«αñê 2023 – αñ╣αñ┐αñ░αÑïαñ╢αñ┐αñ«αñ╛ αñ«αÑçαñé αñ£αÑÇ7 αñ╢αñ┐αñûαñ░ αñ╕αñ«αÑìαñ«αÑçαñ▓αñ¿ αñòαÑç αñªαÑîαñ░αñ╛αñ¿ αñ¬αñ╣αñ▓αÑÇ αñ«αÑüαñ▓αñ╛αñòαñ╛αññ, αñ£αñ╣αñ╛αñé αñ«αÑïαñªαÑÇ αñ¿αÑç αñ»αÑüαñªαÑìαñº αñòαÑï αñ«αñ╛αñ¿αñ╡αññαñ╛ αñòαñ╛ αñ«αÑüαñªαÑìαñªαñ╛ αñ¼αññαñ╛αñ»αñ╛αÑñ
αñ£αÑéαñ¿ 2024 – αñçαñƒαñ▓αÑÇ αñ«αÑçαñé αñ£αÑÇ7 αñ╕αñ«αñ┐αñƒ αñ«αÑçαñé αñ«αÑüαñ▓αñ╛αñòαñ╛αññ, αñ«αÑïαñªαÑÇ αñ¿αÑç αñ¼αñ╛αññαñÜαÑÇαññ αñöαñ░ αñòαÑéαñƒαñ¿αÑÇαññαñ┐ αñ¬αñ░ αñ£αÑïαñ░ αñªαñ┐αñ»αñ╛αÑñ
αñ╕αñ┐αññαñéαñ¼αñ░ 2024 – αñ¿αÑìαñ»αÑéαñ»αÑëαñ░αÑìαñò αñ«αÑçαñé ‘αñ╕αñ«αñ┐αñƒ αñæαñ½ αñª αñ½αÑìαñ»αÑéαñÜαñ░’ αñòαÑç αñªαÑîαñ░αñ╛αñ¿ αñ½αñ┐αñ░ αñÜαñ░αÑìαñÜαñ╛, αñ£αñ╣αñ╛αñé αñ¡αñ╛αñ░αññ αñ¿αÑç αñ╢αñ╛αñéαññαñ┐αñ¬αÑéαñ░αÑìαñú αñ╕αñ«αñ╛αñºαñ╛αñ¿ αñòαÑç αñ╕αñ«αñ░αÑìαñÑαñ¿ αñòαÑï αñªαÑïαñ╣αñ░αñ╛αñ»αñ╛αÑñ
भारत की रणनीति- संतुलन और संवाद
रूस और यूक्रेन दोनों के साथ भारत के रिश्ते अहम हैं। रूस दशकों से भारत का पुराना सहयोगी रहा है, तो वहीं यूक्रेन के साथ भारत नई रणनीतिक साझेदारी को आकार देने में जुटा है। ऐसे समय में जब दोनों ही देशों के राष्ट्राध्यक्ष भारत दौरे पर आने वाले हैं, यह भारतीय कूटनीति की एक बड़ी सफलता मानी जा रही है।















