AI Stethoscope : 15 सेकंड में दिल की बीमारी पकड़ेगा स्मार्ट स्टेथोस्कोप, तुरंत देगा रिपोर्ट

AI Stethoscope : 15 सेकंड में दिल की बीमारी पकड़ेगा स्मार्ट स्टेथोस्कोप, तुरंत देगा रिपोर्ट
    यह सारांश आर्टिफिशियल इंटेलिजेंस द्वारा तैयार किया गया है और हमारी टीम द्वारा रिव्यू की गई है।

    तकनीक ने न केवल हमारी जिंदगी आसान बनाई है, बल्कि स्वास्थ्य सेवाओं को भी नई दिशा दी है। डॉक्टरों की वर्षों की मेहनत से मिलने वाले नतीजे अब कुछ ही पलों में मिल सकते हैं। हाल ही में वैज्ञानिकों ने एक ऐसा एआई-सक्षम (AI-powered) स्टेथोस्कोप विकसित किया है, जो सिर्फ 15 सेकंड में दिल से जुड़ी गंभीर बीमारियों की पहचान कर सकता है।

    क्या है यह स्मार्ट स्टेथोस्कोप?

    इसे कैलिफोर्निया की कंपनी Eko Health ने बनाया है। आकार में यह लगभग पत्तों की गड्डी (playing card) जितना छोटा है। इसे मरीज की छाती पर लगाया जाता है, जहां यह दो काम एक साथ करता है:

    • αñªαñ┐αñ▓ αñòαÑÇ αñçαñ▓αÑçαñòαÑìαñƒαÑìαñ░αñ┐αñòαñ▓ αñ╕αñ┐αñùαÑìαñ¿αñ▓ (ECG) αñ░αñ┐αñòαÑëαñ░αÑìαñí αñòαñ░αñ¿αñ╛
    • αñûαÑéαñ¿ αñòαÑç αñ¬αÑìαñ░αñ╡αñ╛αñ╣ αñòαÑÇ αñåαñ╡αñ╛αñ£ αñòαÑï αñ░αñ┐αñòαÑëαñ░αÑìαñí αñòαñ░αñ¿αñ╛

    इसके बाद यह डेटा क्लाउड पर भेजा जाता है, जहां आर्टिफिशियल इंटेलिजेंस (AI) एल्गोरिदम इसका विश्लेषण करके परिणाम तुरंत डॉक्टर और मोबाइल ऐप पर भेज देता है।

    15 सेकंड में पकड़ लेगा खतरनाक बीमारियां

    यह स्मार्ट स्टेथोस्कोप जिन बीमारियों का पता लगा सकता है, उनमें शामिल हैं:

    • αñ╣αñ╛αñ░αÑìαñƒ αñ½αÑçαñ▓αñ┐αñ»αñ░ (Heart Failure)
    • αñ╣αñ╛αñ░αÑìαñƒ αñ╡αñ╛αñ▓αÑìαñ╡ αñ░αÑïαñù (Heart Valve Disease)
    • αñàαñ¿αñ┐αñ»αñ«αñ┐αññ αñºαñíαñ╝αñòαñ¿ αñ»αñ╛ αñÅαñƒαÑìαñ░αñ┐αñ»αñ▓ αñ½αñ┐αñ¼αÑìαñ░αñ┐αñ▓αÑçαñ╢αñ¿ (Atrial Fibrillation)

    एआई इतनी बारीकी से हार्टबीट और ब्लड फ्लो का विश्लेषण करता है कि वह अंतर भी पकड़ लेता है जो मानव कान नहीं सुन सकता।

    स्टडी में चौंकाने वाले नतीजे

    ब्रिटेन के लगभग 12,000 मरीजों पर इस एआई स्टेथोस्कोप का परीक्षण किया गया। नतीजे बेहद खास रहे:

    • αñçαñ╕ αñíαñ┐αñ╡αñ╛αñçαñ╕ αñ╕αÑç αñ£αñ╛αñéαñÜ αñòαñ┐αñÅ αñùαñÅ αñ«αñ░αÑÇαñ£αÑïαñé αñ«αÑçαñé αñ╣αñ╛αñ░αÑìαñƒ αñ½αÑçαñ▓αñ┐αñ»αñ░ αñòαÑÇ αñ¬αñ╣αñÜαñ╛αñ¿ αñªαÑïαñùαÑüαñ¿αÑÇ αññαÑçαñ£αÑÇ αñ╕αÑç αñ╣αÑüαñêαÑñ
    • αñ«αñ░αÑÇαñ£αÑïαñé αñòαÑç αñÅαñƒαÑìαñ░αñ┐αñ»αñ▓ αñ½αñ┐αñ¼αÑìαñ░αñ┐αñ▓αÑçαñ╢αñ¿ αñ¬αñòαñíαñ╝αñ¿αÑç αñòαÑÇ αñ╕αñéαñ¡αñ╛αñ╡αñ¿αñ╛ αññαÑÇαñ¿ αñùαÑüαñ¿αñ╛ αñ░αñ╣αÑÇαÑñ
    • αñ╣αñ╛αñ░αÑìαñƒ αñ╡αñ╛αñ▓αÑìαñ╡ αñíαñ┐αñ£αÑÇαñ£ αñòαÑÇ αñ¬αñ╣αñÜαñ╛αñ¿ αñ¡αÑÇ αñªαÑï αñùαÑüαñ¿αñ╛ αñ£αÑìαñ»αñ╛αñªαñ╛ αñ╣αÑüαñêαÑñ

    डॉक्टर क्या कहते हैं?

    इम्पीरियल कॉलेज लंदन के डॉक्टर पैट्रिक बैक्टीगर का कहना है कि, "यह अविश्वसनीय है कि सिर्फ 15 सेकंड की जांच में यह स्मार्ट स्टेथोस्कोप तुरंत बता देता है कि मरीज को हार्ट फेलियर, एट्रियल फिब्रिलेशन या हार्ट वाल्व डिजीज है या नहीं।"

    वहीं डॉक्टर मिहिर केलशिकर ने कहा कि, "ज्यादातर मरीजों में हार्ट फेलियर का पता तब चलता है जब वे गंभीर हालत में अस्पताल पहुंचते हैं। यह एआई स्टेथोस्कोप जीपी डॉक्टरों के लिए एक आसान और तेज़ टूल है, जिससे समय रहते सही इलाज शुरू हो सकेगा।"

    क्यों खास है यह तकनीक?

    जांच में समय की बचत (सिर्फ 15 सेकंड)

    • αñ¿αÑëαñ¿-αñçαñ¿αñ╡αÑçαñ╕αñ┐αñ╡ αñöαñ░ αñ╕αñ░αñ▓ αññαñòαñ¿αÑÇαñò
    • αñùαñ╛αñéαñ╡-αñùαñ╛αñéαñ╡ αññαñò αñ¬αÑìαñ░αñ╛αñÑαñ«αñ┐αñò αñ╕αÑìαñ╡αñ╛αñ╕αÑìαñÑαÑìαñ» αñòαÑçαñéαñªαÑìαñ░αÑïαñé αñ«αÑçαñé αñ¡αÑÇ αñëαñ¬αñ»αÑïαñù αñòαÑÇ αñ╕αñéαñ¡αñ╛αñ╡αñ¿αñ╛
    • αñ╣αñ╛αñ░αÑìαñƒ αñàαñƒαÑêαñò αñöαñ░ αñ╕αÑìαñƒαÑìαñ░αÑïαñò αñ£αÑêαñ╕αÑÇ αñùαñéαñ¡αÑÇαñ░ αñ╕αÑìαñÑαñ┐αññαñ┐αñ»αÑïαñé αñ╕αÑç αñ¬αñ╣αñ▓αÑç αñ╣αÑÇ αñ«αñ░αÑÇαñ£αÑïαñé αñòαÑÇ αñ¬αñ╣αñÜαñ╛αñ¿

    ये भी पढ़ें: अब AI करेगा मानसिक बीमारियों की जांच, खेल-खेल में होगी पहचान, BMHRC और कनाडा की एआई कंपनी ऑरेंज न्यूरोसाइंसेज से हुआ करार

    Manisha Dhanwani
    By Manisha Dhanwani

    Latest Posts