50% टैरिफ दर लागू होने का भारतीय अर्थव्यवस्था नहीं पड़ेगा ज्यादा असर, आइए इसे आंकड़ों से समझें

   50% टैरिफ दर लागू होने का भारतीय अर्थव्यवस्था नहीं पड़ेगा ज्यादा असर, आइए इसे आंकड़ों से समझें

नई दिल्ली। अमेरिका के भारतीय उत्पादों के निर्यात पर 50% टैरिफ लगाया है। ऐसे में यह सवाल स्वाभाविक है कि इस कदम से भारत की अर्थव्यवस्था पर कितना असर पड़ेगा। क्या इसका बोझ मुख्य रूप से भारतीय निर्यातकों पर पड़ेगा या अमेरिकी उपभोक्ताओं को भी महंगा सामान के रूप में इसकी कीमत अदा करनी पड़ेगी ? भारत की जीडीपी और निर्यात के परिप्रेक्ष्य में देखें तो साल 2024 में भारत की जीडीपी लगभग 3.9 ट्रिलियन डॉलर थी। इनमें से 79.4 अरब डॉलर का निर्यात अमेरिका को किया गया। यानी भारत की कुल जीडीपी में अमेरिकी निर्यात का हिस्सा लगभग 2.2 % बैठता है।

αñ»αñªαñ┐ αñ╕αñ¼αñ╕αÑç αñûαñ░αñ╛αñ¼ αñ╕αÑìαñÑαñ┐αññαñ┐ αñ«αÑçαñé αñàαñ«αÑçαñ░αñ┐αñòαÑÇ αñ¿αñ┐αñ░αÑìαñ»αñ╛αññ αñ¬αÑéαñ░αÑÇ αññαñ░αñ╣ αñ¼αñéαñª αñ╣αÑï αñ£αñ╛αñÅ, αññαÑï αñ¡αñ╛αñ░αññ αñòαÑÇ αñ£αÑÇαñíαÑÇαñ¬αÑÇ αñ«αÑçαñé 2.2% αñòαÑÇ αñ╣αÑÇ αñùαñ┐αñ░αñ╛αñ╡αñƒ αñåαñÅαñùαÑÇαÑñ αñ»αñ╣ αñ¡αñ╛αñ░αññαÑÇαñ» αñàαñ░αÑìαñÑαñ╡αÑìαñ»αñ╡αñ╕αÑìαñÑαñ╛ αñòαÑç αñ▓αñ┐αñÅ αñ¿αñ┐αñ╢αÑìαñÜαñ┐αññ αñ░αÑéαñ¬ αñ╕αÑç αñ¥αñƒαñòαñ╛ αñ╣αÑïαñùαñ╛, αñ▓αÑçαñòαñ┐αñ¿ αñçαñ╕αÑç αñåαñ¬αñªαñ╛ αñ£αÑêαñ╕αÑÇ αñ╕αÑìαñÑαñ┐αññαñ┐ αñ¿αñ╣αÑÇαñé αñ«αñ╛αñ¿αñ╛ αñ£αñ╛ αñ╕αñòαññαñ╛αÑñ αñëαñ▓αÑìαñ▓αÑçαñûαñ¿αÑÇαñ» αñ╣αÑê αñòαñ┐ αñàαñ«αÑçαñ░αñ┐αñòαñ╛ αñ¿αñ┐αñ░αÑìαñ»αñ╛αññ αñ╣αÑïαñ¿αÑç αñ╡αñ╛αñ▓αÑÇ αñ╣αñ░ αñÜαÑÇαñ£ αñ¬αñ░ 50 αñ½αÑÇαñ╕αñªαÑÇ αñªαñ░ αñ¿αñ╣αÑÇαñé αñ▓αñùαññαÑÇαÑñ αñƒαÑçαñòαÑìαñ╕αñƒαñ╛αñçαñ▓, αñ¥αÑÇαñéαñùαñ╛ αñöαñ░ αñòαÑüαñ¢ αñöαñªαÑìαñ»αÑïαñùαñ┐αñò αñ╡αñ╕αÑìαññαÑüαñôαñé αñ¬αñ░ αñ»αñ╣ αñªαñ░ 50% αñ╣αÑê, αñ▓αÑçαñòαñ┐αñ¿ αñòαñê αñ¿αñ┐αñ░αÑìαñ»αñ╛αññ αñàαñ¡αÑÇ αñ¡αÑÇ αñ¢αÑéαñƒ αñòαÑç αñªαñ╛αñ»αñ░αÑç αñ«αÑçαñé αñ╣αÑêαñé αñ»αñ╛ αñëαñ¿ αñ¬αñ░ αñ¬αñ╣αñ▓αÑç αñ£αÑêαñ╕αÑÇ αñòαñ« αñªαñ░αÑçαñé αñ╣αÑÇ αñ▓αñ╛αñùαÑé αñ╣αÑêαñéαÑñ 50% αñƒαÑêαñ░αñ┐αñ½ αñ╡αñ╛αñ▓αÑç αñöαñ░ αñ¢αÑéαñƒ αñ╡αñ╛αñ▓αÑç αñëαññαÑìαñ¬αñ╛αñªαÑïαñé αñòαÑï αñ«αñ┐αñ▓αñ╛αñòαñ░ αñöαñ╕αññ αñªαñ░ 33% αñ¬αÑìαñ░αñ¡αñ╛αñ╡αÑÇ αñ╣αÑêαÑñ αñçαñ╕αÑÇ αñöαñ╕αññ αñªαñ░ αñòαÑç αñåαñºαñ╛αñ░ αñ¬αñ░ αñ»αñ╣ αñùαñúαñ¿αñ╛ αñòαÑÇ αñùαñê αñ╣αÑêαÑñ 

αñ»αÑç αñ¡αÑÇ αñ¬αñóαñ╝αÑçαñé: αñ╣αÑëαñ╡αñ░αÑìαñí αñ¼αñ½αÑçαñƒ αñ╕αñéαñ¡αñ╛αñ▓αÑçαñéαñùαÑç αñ¬αñ┐αññαñ╛ αñòαñ╛ αñòαñ╛αñ░αÑïαñ¼αñ╛αñ░, αñ¼αñ░αÑìαñòαñ╢αñ╛αñ»αñ░ αñ╣αÑêαñÑαñ╡αÑç αñ«αÑçαñé αñ¿αñ┐αñ¡αñ╛αñÅαñéαñùαÑç αñ¿αÑëαñ¿-αñÅαñùαÑìαñ£αÑÇαñòαÑìαñ»αÑéαñƒαñ┐αñ╡ αñÜαÑçαñ»αñ░αñ«αÑêαñ¿ αñòαÑÇ αñ¡αÑéαñ«αñ┐αñòαñ╛

7.8% αñòαÑÇ αñªαñ░ αñ╕αÑç αñ¼αñóαñ╝ αñ░αñ╣αÑÇ αñ╣αÑê αñ¡αñ╛αñ░αññαÑÇαñ» αñàαñ░αÑìαñÑαñ╡αÑìαñ»αñ╡αñ╕αÑìαñÑαñ╛

αñòαÑìαñ»αÑïαñéαñòαñ┐ αñ¡αñ╛αñ░αññαÑÇαñ» αñàαñ░αÑìαñÑαñ╡αÑìαñ»αñ╡αñ╕αÑìαñÑαñ╛ 7.8% αñòαÑÇ αñªαñ░ αñ╕αÑç αñ¼αñóαñ╝ αñ░αñ╣αÑÇ αñ╣αÑê, αñÉαñ╕αÑç αñ«αÑçαñé 2 % αñòαÑÇ αñùαñ┐αñ░αñ╛αñ╡αñƒ αñòαÑç αñ¼αñ╛αñª αñ¡αÑÇ αñ¡αñ╛αñ░αññ αñòαÑÇ αñàαñ░αÑìαñÑαñ╡αÑìαñ»αñ╡αñ╕αÑìαñÑαñ╛ αñ╕αñòαñ╛αñ░αñ╛αññαÑìαñ«αñò αñùαññαñ┐ αñ╕αÑç αñåαñùαÑç αñ¼αñóαñ╝αññαÑÇ αñ░αñ╣αÑçαñùαÑÇαÑñ αñ╣αñ╛αñ▓ αñòαÑç αñåαñéαñòαñíαñ╝αÑïαñé αñ╕αÑç αñ¬αññαñ╛ αñÜαñ▓αññαñ╛ αñ╣αÑê αñòαñ┐ αñ╕αñ╛αñ▓ 2024 αñòαÑÇ αñ╢αÑüαñ░αÑüαñåαññ αñ«αÑçαñé αñàαñ«αÑçαñ░αñ┐αñòαñ╛ αñòαÑï αñ«αñ╛αñ╕αñ┐αñò αñåαñ»αñ╛αññ 285 αñàαñ░αñ¼ αñíαÑëαñ▓αñ░ αñòαñ╛ αñòαñ┐αñ»αñ╛ αñùαñ»αñ╛, αñ£αÑï αñ£αÑéαñ¿ 2024 αññαñò αñÿαñƒαñòαñ░ 266 αñàαñ░αñ¼ αñíαÑëαñ▓αñ░ αñ░αñ╣ αñùαñ»αñ╛αÑñ αñ»αñ╛αñ¿αÑÇ αñ¿αñ┐αñ░αÑìαñ»αñ╛αññ αñ«αÑçαñé 7% αñòαÑÇ αñùαñ┐αñ░αñ╛αñ╡αñƒ αñåαñêαÑñ αñçαñ╕αÑÇ αñàαñ╡αñºαñ┐ αñ«αÑçαñé αñàαñ«αÑçαñ░αñ┐αñòαÑÇ αñëαñ¬αñ¡αÑïαñòαÑìαññαñ╛αñôαñé αñ¬αñ░ αñ¬αÑìαñ░αñ¡αñ╛αñ╡αÑÇ αñƒαÑêαñ░αñ┐αñ½ αñªαñ░ 2% αñ╕αÑç αñ¼αñóαñ╝αñòαñ░ 9% αñ╣αÑï αñùαñêαÑñ αñçαñ╕αñòαñ╛ αñ«αññαñ▓αñ¼ αñ»αñ╣ αñ╣αÑê αñòαñ┐ αñƒαÑêαñ░αñ┐αñ½ αñªαñ░ αñ«αÑçαñé αñ╣αñ░ 1% αñòαÑÇ αñ¼αñóαñ╝αÑïαññαñ░αÑÇ αñ╕αÑç αñàαñ«αÑçαñ░αñ┐αñòαÑÇ αñåαñ»αñ╛αññ αñ«αÑçαñé αñ▓αñùαñ¡αñù 1% αñòαÑÇ αñùαñ┐αñ░αñ╛αñ╡αñƒ αñåαñêαÑñ αñ»αñªαñ┐ αñçαñ╕αÑÇ αññαñ░αÑìαñò αñ╕αÑç αñ¡αñ╛αñ░αññ αñòαÑç αñ«αñ╛αñ«αñ▓αÑç αñòαñ╛ αñàαñ¿αÑüαñ«αñ╛αñ¿ αñ▓αñùαñ╛αñÅαñé αññαÑï αñ¡αñ╛αñ░αññαÑÇαñ» αñ¿αñ┐αñ░αÑìαñ»αñ╛αññ αñ¬αñ░ αñ¬αÑìαñ░αñ¡αñ╛αñ╡αÑÇ αñƒαÑêαñ░αñ┐αñ½ αñªαñ░ αñàαñ¼ 33% αñ╣αÑï αñÜαÑüαñòαÑÇ αñ╣αÑêαÑñ

ये भी पढ़ें: पीएम मोदी व शी के बीच बैठक में व्यापार, रेयर अर्थ्स, उर्वरकों और औद्योगिक उपकरणों की आपूर्ति पर हो सकती है चर्चा

निर्यात घटने का दिखेगा सामान्य असर

αñ¬αñ╣αñ▓αÑç αñ»αñ╣ αñòαÑçαñ╡αñ▓ 2% αñÑαÑÇ, αñ»αñ╛αñ¿αÑÇ 31% αñòαÑÇ αñ¼αñóαñ╝αÑïαññαñ░αÑÇ αñ╣αÑüαñê αñ╣αÑêαÑñ αñçαñ╕αñòαñ╛ αñ╕αÑÇαñºαñ╛ αñ«αññαñ▓αñ¼ αñ╣αÑê αñòαñ┐ αñ¡αñ╛αñ░αññ αñòαÑç αñàαñ«αÑçαñ░αñ┐αñòαÑÇ αñ¿αñ┐αñ░αÑìαñ»αñ╛αññ αñ«αÑçαñé αñ▓αñùαñ¡αñù 31% αñòαÑÇ αñùαñ┐αñ░αñ╛αñ╡αñƒ αñå αñ╕αñòαññαÑÇ αñ╣αÑêαÑñ αñ»αñ╣ αñòαÑçαñ╡αñ▓ αñÅαñò αñàαñ¿αÑüαñ«αñ╛αñ¿ αñ╣αÑê, αñòαÑìαñ»αÑïαñéαñòαñ┐ αñçαññαñ¿αÑç αñ¼αñíαñ╝αÑç αñ¼αñªαñ▓αñ╛αñ╡ αñ¬αñ░ αñ╕αÑÇαñºαñ╛ αñàαñ¿αÑüαñ¬αñ╛αññ αñ▓αñ╛αñùαÑé αñòαñ░αñ¿αñ╛ αñ╣αñ«αÑçαñ╢αñ╛ αñ╕αñ╣αÑÇ αñ¿αñ╣αÑÇαñé αñ╣αÑïαññαñ╛αÑñ αñ▓αÑçαñòαñ┐αñ¿ αñ«αÑïαñƒαÑç αññαÑîαñ░ αñ¬αñ░ αñçαñ╕αñ╕αÑç αñ╕αÑìαñÑαñ┐αññαñ┐ αñòαÑÇ αñùαñéαñ¡αÑÇαñ░αññαñ╛ αñòαñ╛ αñ¬αññαñ╛ αñÜαñ▓αññαñ╛ αñ╣αÑêαÑñ 31% αñòαÑÇ αñùαñ┐αñ░αñ╛αñ╡αñƒ αñòαñ╛ αñ¡αñ╛αñ░αññ αñòαÑÇ αñ£αÑÇαñíαÑÇαñ¬αÑÇ αñ¬αñ░ αñòαÑìαñ»αñ╛ αñàαñ╕αñ░ αñ╣αÑïαñùαñ╛αÑñ αñ»αñªαñ┐ αñàαñ«αÑçαñ░αñ┐αñòαÑÇ αñ¿αñ┐αñ░αÑìαñ»αñ╛αññ 79.4 αñàαñ░αñ¼ αñíαÑëαñ▓αñ░ αñ╕αÑç αñÿαñƒαñòαñ░ αñ▓αñùαñ¡αñù 55 αñàαñ░αñ¼ αñíαÑëαñ▓αñ░ αññαñò αñå αñ£αñ╛αññαñ╛ αñ╣αÑê, αññαÑï αñ¡αñ╛αñ░αññ αñòαÑÇ αñ£αÑÇαñíαÑÇαñ¬αÑÇ αñ¬αñ░ αñçαñ╕αñòαñ╛ αñàαñ╕αñ░ αñ▓αñùαñ¡αñù 0.6% αñòαñ╛ αñ╣αÑïαñùαñ╛αÑñ αñ»αñ╛αñ¿αÑÇ αñ¡αñ╛αñ░αññ αñòαÑÇ αñòαÑüαñ▓ αñ╡αñ┐αñòαñ╛αñ╕ αñªαñ░ αñÑαÑïαñíαñ╝αÑÇ αñºαÑÇαñ«αÑÇ αñ╣αÑïαñùαÑÇ, αñ▓αÑçαñòαñ┐αñ¿ αñ»αñ╣ αñ╕αñéαñòαñƒ αñòαÑÇ αñ╕αÑìαñÑαñ┐αññαñ┐ αñ¿αñ╣αÑÇαñé αñ╣αÑïαñùαÑÇαÑñ αñ»αñ╣ αñ╡αñ┐αñ╢αÑìαñ▓αÑçαñ╖αñú αñ«αÑüαñûαÑìαñ» αñ░αÑéαñ¬ αñ╕αÑç αñàαñ▓αÑìαñ¬αñòαñ╛αñ▓αñ┐αñò αñ¬αÑìαñ░αñ¡αñ╛αñ╡αÑïαñé αñòαÑï αñ╕αñ«αñ¥αñ╛αñ¿αÑç αñòαÑç αñ▓αñ┐αñÅ αñ╣αÑêαÑñ αñªαÑÇαñ░αÑìαñÿαñòαñ╛αñ▓ αñ«αÑçαñé αññαñ╕αÑìαñ╡αÑÇαñ░ αñàαñ▓αñù αñ╣αÑï αñ╕αñòαññαÑÇ αñ╣αÑêαÑñ

ये भी पढ़ें: केंद्र सरकार बीमा क्षेत्र खोलने के प्रति गंभीर, वित्त मंत्रालय ने बीमा कंपनियों में 100% एफडीआई के लिए जारी की अधिसूचना

नए बाजारों से की जा सकेगी इसकी भरपाई

एक ओर अमेरिकी उपभोक्ता भारतीय सामान की जगह अन्य देशों से सस्ते विकल्प तलाश सकते हैं, जिससे भारत का नुकसान और बढ़ सकता है। दूसरी ओर भारतीय कंपनियां अपने सामान के लिए नए बाजार भी खोज सकती हैं, जैसे यूरोप, अफ्रीका, लैटिन अमेरिका या एशिया के अन्य देश। यह प्रक्रिया समय लेती है, लेकिन इससे भारत को संतुलन बनाने में मदद मिल सकती है। लब्बोलुआब यह कि अमेरिकी टैरिफ से भारत की अर्थव्यवस्था को अल्पकाल में झटका जरूर लगेगा, लेकिन यह झटका घातक नहीं होगा। 0.6% की अनुमानित गिरावट भारत की तेजी से बढ़ती जीडीपी के लिए संभालने योग्य कठिनाई है। लंबी अवधि में भारतीय निर्यातकों को अपनी रणनीति बदलनी होगी और नए बाजारों पर ध्यान देना होगा, इससे इस प्रभाव को भी पूरी तरह खत्म किया जा सकेगा।

Aniruddh Singh
By Aniruddh Singh

अनिरुद्ध प्रताप सिंह। नवंबर 2024 से पीपु...

Latest Posts