महंगाई ने तोड़ी परंपरा, चंदेरी में लगभग बंद हुआ सोने-चांदी की जरी साड़ियां बनाने का काम

साड़ी 8 लाख की पड़ती है सोने से बनी एक साड़ी, इस लिए घट गई है मांग, फैशन ट्रेंड्स भी बदले
महंगाई ने तोड़ी परंपरा, चंदेरी में लगभग बंद हुआ सोने-चांदी की जरी साड़ियां बनाने का काम

αñàαñûαñ┐αñ▓ αñ╕αÑïαñ¿αÑÇ

इंदौर। बदलते दौर और सोने-चांदी की कीमतों में बढ़ोतरी का असर परंपरागत जरी वाली साड़ियों पर साफ दिखने लगा है। एक समय वह भी था जब शादियों और त्योहारों में सोने-चांदी की जरी वाली साड़ियां हर महिला की पहली पसंद हुआ करती थीं, पर अब यह ट्रेंड बदल गया है। बीते पांच सालों में सोने-चांदी के दाम पांच गुना तक बढ़ गए हैं, इसी अनुपात में सोने-चांदी से बनी जरी वाली साड़ियों की मांग में तेज गिरावट आई है। बिक्री में गिरावट का असर वैसे तो देशभर-में देखने को मिलता है, लेकिन इससे सबसे ज्यादा प्रभावित मध्य प्रदेश का चंदेरी हुआ है। यहां शुद्ध सोने से बनी जरी साड़ी की मांग अब लगभग पूरी तरह से खत्म हो गई है। स्थानीय व्यापारियों का कहना है कि सोने की बढ़ती कीमतों और बदलते ट्रेंड ने शुद्ध सोने से बनी साड़ियों की मांग खत्म कर दी है। अब चंदेरी में कुछ ही कारीकर इसे आर्डर पर बनाते हैं। यह अब सिर्फ ऑर्डर पर ही बनाई शुद्ध सोने की जरी वाली साड़ी के र न , ने में का यजाती हैं।

αñ¼αñ┐αñòαÑìαñ░αÑÇ αñ«αÑçαñé αñùαñ┐αñ░αñ╛αñ╡αñƒ αñòαÑç αññαÑÇαñ¿ αñ¼αñíαñ╝αÑç αñòαñ╛αñ░αñú

-मूल्य वृद्धिः सोने-चांदी की बढ़ती कीमतों से साड़ी बनाने की लागत कई गुना बढ़ चुकी।

-αñ╕αñ╕αÑìαññαÑç αñ╡αñ┐αñòαñ▓αÑìαñ¬: αñòαÑëαñ¬αñ░-αñ¼αÑìαñ░αñ╛αñ╕ αñöαñ░ αñ»αñ╛αñ░αÑìαñ¿ αñ£αñ░αÑÇ 2500 αñ╕αÑç 300 αñ░αÑü. αñ¬αÑìαñ░αññαñ┐ αñòαñ┐αñ▓αÑï αñ«αÑçαñé αñëαñ¬αñ▓αñ¼αÑìαñºαÑñ

-फैशन ट्रेंड्सः डेस्टिनेशन वेडिंग और हल्के डिजाइनर आउटफिट्स की डिमांड बढ़ी है।

चंदेरी में कब कितनी थी मांग

-40% मांग थी 1970-1980 के दशक में

-25% मांग बची 1980-1990 के दशक तक

-10% मांग रह गई 1990 से 2000 के दशक में

-05% मांग बची 2000-2010 के दशक के बीच

-00% मांग रह गई 2010 से 2025 के बीच में

-6500 बुनकर हैं चंदेरी में, कुछ ही आर्डर पर करते हैं काम

(सोर्सः वंदेरी के व्याधारी, मांग प्रतिशत में)

12-15 αñ▓αñ╛αñû αñòαñ╛αñ░αÑÇαñùαñ░ αñ¬αÑìαñ░αñ¡αñ╛αñ╡αñ┐αññ 

-बिक्री घटने से देश भर में जरी कारोबार से जुड़े करीब 12-15 लाख कारीगर प्रभावित हुए हैं। इसका सबसे बड़ा केंद्र सूरत रहा है। सिर्फ सूरत में ही करीब 3 लाख परिवारों की आजीविका दांव पर लग गई है। पिछले 5 सालों में उत्पादन घटने से इंडस्ट्री का आकार 50% तक सिकुड़ गया है। इमिटेशन और यार्न जरी के चलते पारंपरिक कारीगरों की आमदनी 40-50 फीसदी तक घट गई है।

कहां कितनी घटी मांग

-20% तक कांचीपुरम में मांग घटी

-60% तक गिरावट महाराष्ट्र में दिखी

-65% तक गिरावट आंध्रप्रदेश हुई

70% तक गिरावट वाराणसी में आई

70% तक गिरावट कोलकाता में आई

100% तक गिरावट में चंदेरी में आई

αñ«αñ╣αñéαñùαñ╛αñê αñ¿αÑçαñ¼αñªαñ▓αñ╛ αñ«αñ╛αñçαñéαñíαñ╕αÑçαñƒ

αñ½αÑçαñíαñ░αÑçαñ╢αñ¿ αñæαñ½ αñ╕αÑéαñ░αññ αñƒαÑìαñ░αÑçαñéαñí αñÅαñéαñí αñƒαÑçαñòαÑìαñ╕αñƒαñ╛αñçαñ▓ αñÅαñ╕αÑïαñ╕αñ┐αñÅαñ╢αñ¿ αñòαÑç αñàαñºαÑìαñ»αñòαÑìαñ╖ αñòαÑêαñ▓αñ╛αñ╢ αñ╣αñ╛αñòαñ┐αñ« αñ¿αÑç αñòαñ╣αñ╛ αñ½αÑêαñ╢αñ¿, αñƒαÑìαñ░αÑçαñéαñí αñöαñ░ αñ«αñ╛αñçαñéαñí αñ╕αÑçαñƒ αñ¼αñªαñ▓αñ¿αÑç αñòαÑç αñòαñ╛αñ░αñú αñ╣αÑÇ αñ╢αÑüαñªαÑìαñº αñ╕αÑïαñ¿αÑç-αñÜαñ╛αñéαñªαÑÇ αñòαÑÇ αñ£αñ░αÑÇ αñòαñ╛ αñ¼αñ╛αñ£αñ╛αñ░ αññαÑçαñ£αÑÇ αñ╕αÑç αñùαñ┐αñ░αñ╛ αñ╣αÑêαÑñ αñ▓αÑïαñù αñàαñ¼ αñ¼αÑìαñ░αÑëαñí αñòαÑç αñ¬αÑÇαñ¢αÑç αñ¡αñ╛αñù αñ░αñ╣αÑç αñ╣αÑêαñéαÑñ αñ╕αÑïαñ¿αÑç-αñÜαñ╛αñéαñªαÑÇ αñòαÑÇ αñ¼αñóαñ╝αññαÑÇ αñòαÑÇαñ«αññαÑïαñé αñ¿αÑç αñ¡αÑÇ αñçαñ╕ αñ¼αñ╛αñ£αñ╛αñ░ αñòαÑï αñûαññαÑìαñ« αñòαñ░ αñªαñ┐αñ»αñ╛ αñ╣αÑêαÑñ

सालों पहले खत्म हो गया काम

αñÜαñéαñªαÑçαñ░αÑÇ αñòαÑç αñ╕αñ╛αñíαñ╝αÑÇ αñ╡αÑìαñ»αñ╛αñ¬αñ╛αñ░αÑÇ αñåαñ▓αÑïαñò αñ£αÑêαñ¿ αñ¿αÑç αñ¼αññαñ╛αñ»αñ╛ αñ╣αñ«αñ╛αñ░αñ╛ αñ¬αñ░αñ┐αñ╡αñ╛αñ░ αñçαñ╕ αñ╡αÑìαñ»αñ╛αñ¬αñ╛αñ░ αñ«αÑçαñé 1957 αñ╕αÑç αñ╣αÑêαÑñ αñ╕αÑéαñ░αññ αñ╕αÑç αñ╣αÑÇ αñ£αñ░αÑÇ αñåαññαÑÇ αñ╣αÑêαÑñ αñ╕αÑïαñ¿αÑç αñòαÑÇ αñ╢αÑüαñªαÑìαñº αñ£αñ░αÑÇ αñòαñ╛ αñòαñ╛αñ« 15 αñ╕αñ╛αñ▓ αñ¬αñ╣αñ▓αÑç αñ╣αÑÇ αñûαññαÑìαñ« αñ╣αÑï αñùαñ»αñ╛ αñ╣αÑêαÑñ αñ╕αÑïαñ¿αÑç αñòαÑÇ αñòαÑÇαñ«αññαÑçαñé αñçαññαñ¿αÑÇ αñ¼αñóαñ╝ αñùαñê αñ╣αÑêαñé αñòαñ┐ αñ╡αñ╣ αñ╕αñ╛αñíαñ╝αÑÇ 8 αñ▓αñ╛αñû αñ░αÑüαñ¬αñÅ αñòαÑÇ αñ╣αÑï αñùαñê αñ╣αÑê, αñ£αñ┐αñ╕αÑç αñòαÑïαñê αñ¬αñ╣αñ¿αñ¿αñ╛ αñ¬αñ╕αñéαñª αñ¿αñ╣αÑÇαñé αñòαñ░αññαñ╛αÑñ αñƒαÑìαñ░αÑçαñéαñí αñ¼αñªαñ▓ αñ░αñ╣αñ╛ αñ╣αÑê αñ╕αñ╛αñ«αñ╛αñ¿αÑìαñ» αñ╕αñ╛αñíαñ╝αÑÇ αñòαÑÇ αñ«αñ╛αñéαñù αñ¡αÑÇ αñòαñ« αñ╣αÑïαññαÑÇ αñ£αñ╛ αñ░αñ╣αÑÇ αñ╣αÑêαÑñ 

Aniruddh Singh
By Aniruddh Singh

अनिरुद्ध प्रताप सिंह। नवंबर 2024 से पीपु...

Latest Posts